കുടുംബശ്രീ
കുടുംബശ്രീ – സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ
കുടുംബശ്രീ
ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും ലക്ഷ്യമാക്കി 1998-ൽ കേരള സർക്കാർ (തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്) രൂപം നൽകിയ നൂതന സംവിധാനമാണ് കുടുംബശ്രീ – സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി) നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിക്കുന്ന സാമൂഹ്യാധിഷ്ഠിത സംഘടനാ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നത്.
▣ സംഘടനാ ഘടന
• അയൽക്കൂട്ടം (NHG): 18 വയസ്സ് പൂർത്തിയായ ഒരു സ്ത്രീ അംഗം വീതം, 10–20 അംഗങ്ങൾ.
• ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (ADS): വാർഡ് തലത്തിൽ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഫെഡറേഷൻ.
• കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (CDS): പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി തലത്തിൽ. ഭാരവാഹിത്വം ജനാധിപത്യരീതിയിൽ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾ നിർവഹിക്കുന്നു; തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ അംഗങ്ങൾ രക്ഷാധികാരി/വിലയിരുത്തൽ സമിതി അധ്യക്ഷൻ എന്ന നിലയിൽ നേതൃത്വം നൽകുന്നു.
◎ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ
• ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം – ആദ്യ പ്രാധാന്യം.
• സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം – വരുമാനം, സംരംഭകത്വം, മൈക്രോഫിനാൻസ് എന്നിവയിലൂടെ.
• സാമൂഹിക വികസനം – ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, അഗതിരഹിത കേരളം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ.
• സ്ത്രീശാക്തീകരണം – നേതൃത്വം, തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിത്തം, ലിംഗനീതി എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിലൂടെ.
✦ പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകളും പദ്ധതികളും
1. സാമ്പത്തിക വികസനം / ഉപജീവനം
• മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസുകൾ: ലക്ഷത്തിലധികം മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസ് ഗ്രൂപ്പുകൾ; കാഫെ കുടുംബശ്രീ, ജനകീയ ഹോട്ടലുകൾ, ന്യൂട്രിമിക്സ്, ഹരിത കർമ്മസേന, കൺസ്ട്രക്ഷൻ ഗ്രൂപ്പുകൾ, അപ്പാരൽ ഗ്രൂപ്പുകൾ തുടങ്ങി വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് & നിക്ഷേപ-വായ്പ: ലക്ഷക്കണക്കിന് അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾക്ക് ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് വായ്പകൾ; സ്വയംസഹായ നിക്ഷേപ-വായ്പാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• വിപണനം: ഓൺലൈൻ വിപണനത്തിനായി ONDC പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത് വിപണന സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നു.
• കൃഷി / മൃഗസംരക്ഷണം / മൂല്യവർദ്ധനവ്: കൂട്ടുകൃഷി, ഫാർമർ JLGs, പ്രോസസിംഗ്, ബ്രാൻഡിംഗ്, മേളകൾ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
2. സാമൂഹിക വികസനം
• അഗതിരഹിത കേരളം: ദരിദ്ര/അഗതി കുടുംബങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിവ്, പുനരധിവാസം, സമഗ്ര പിന്തുണ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• ബഡ്‌സ്, ബാലസഭ: കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, സംരക്ഷണം, വികസനം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• ദുരിതാശ്വാസം / പുനരധിവാസം: ദുരന്തബാധിത കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഉപജീവന സഹായവും പുനരധിവാസ പിന്തുണയും നൽകുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
3. സ്ത്രീശാക്തീകരണം
• സ്ത്രീപദവി സ്വയം പഠനം, സ്നേഹിത ജെൻഡർ ഹെൽപ് ഡെസ്ക് തുടങ്ങിയ ഇടപെടലുകളിലൂടെ സ്ത്രീശാക്തീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• നൈപുണ്യ വികസനം & തൊഴിൽ: DDU-GKY 2.0 വഴി ഗ്രാമീണ യുവജനങ്ങൾക്ക് നൈപുണ്യ പരിശീലനവും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും ഒരുക്കുന്നു.
• നേതൃത്വ പരിശീലനം: CDS/ADS/NHG തലങ്ങളിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണം, മൈക്രോഫിനാൻസ്, ലൈവ്‌ലിഹുഡ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിൽ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നു.
4. മറ്റ് പ്രധാന ഇടപെടലുകൾ
• PMAY-LIFE (കേരളം): കുടുംബശ്രീ നോഡൽ ഏജൻസിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• SVEP / SRLM-NRLM: ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വത്തിനും ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പിന്തുണ നൽകുന്നു.
• വിപണന ഇടപെടലുകൾ: ഓണക്കാലത്ത് വിലനിയന്ത്രണത്തിനും വിതരണത്തിനുമായി ‘ഓണക്കണി’ തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളിലൂടെ വിപണന ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നു.
▣ CDS അംഗങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് 2026
| ക്രമ നം | വാർഡ് നം | വാർഡിന്റെ പേര് | CDS അംഗത്തിൻ്റെ പേര് | ഫോൺ നമ്പർ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | I | ത്രിവേണി | ബിന്ദു അനിൽ | 9744375546 |
| 2 | II | പ്രണിയാദ് | സീനത്ത് സിദ്ദിഖ് | 9745178265 |
| 3 | III | നെടുംപറമ്പ് | സിനി ദാസൻ | 9656400470 |
| 4 | IV | കാതിക്കോട് | ശാലിനി ബിജു | 7510745833 |
| 5 | V | പുതിയകാവ് | സൈഥുൻ | 8089548421 |
| 6 | VI | പുന്നക്കബസാർ | ജാസ്മിൻ | 7736059411 |
| 7 | VII | പള്ളിവളവ് | സൈന ചന്ദ്രൻ | 9539765187 |
| 8 | VIII | മതിലകം ഈസ്റ്റ് | ഫൗസിയ സഗീർ | 7012849350 |
| 9 | IX | പൂവത്തുംകടവ് | ||
| 10 | X | ഓണച്ചമ്മാവ് | സിബി രാജേഷ് ( CDS ചെയര്‍പേഴ്സണ്‍) | 9995446768 |
| 11 | XI | മതിലകം സെൻ്റർ | ജെസ്സി ഷംസുദ്ധീൻ | 9605777933 |
| 12 | XII | ഹൈസ്കൂൾ | അഫീല മുഹമ്മദ് | 9388781234 |
| 13 | XIII | പുതിയകാവ് സൗത്ത് | സിന്ധു സുരേഷ് | 9048195348 |
| 14 | XIV | കളരിപറമ്പ് | ലിനി അരുൺ | 8547392754 |
| 15 | XV | കാഴുവിലങ്ങ് | ഷീജ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ | 9895571975 |
| 16 | XVI | ഇമ്മാദ് നോർത്ത് | ഹിമ സന്തോഷ് | 9497247697 |
| 17 | XVII | ഇമ്മാദ് സൗത്ത് | ശ്രീജ അശോകൻ | 9048285880 |
| 18 | XVIII | പൊക്ലായി | ടിനാ റാണി | 9074650132 |
| 19 | XIX | കൂളിമുട്ടം ബീച്ച് | റഹിയാനത്ത് | 9946268585 |
